Prawda o pompach ciepła, której nikt ci nie powie
Pompy ciepła przez lata były przedstawiane jako najlepszy sposób na ogrzewanie domu. Ekologiczne, niemal bezobsługowe i ekonomiczne – szybko zyskały popularność dzięki programom wsparcia i dotacjom państwowym.
Ale czy każda inwestycja w to urządzenie jest równie korzystna? Co się dzieje, gdy nadchodzi prawdziwa polska zima z temperaturami znacznie poniżej zera?
Kiedy mrozy obnażają słabe strony systemu
Historia starszej mieszkanki południowej Morawy doskonale ilustruje problem. „Podczas silnych mrazów w domu było tylko 12 stopni. Za prąd płacę ponad 12 000 koron miesięcznie, a moja emerytura wynosi około 12 000 koron. Dziś rano, gdy się obudziłam, miałam kolana zimne jak lód" – opowiada 86-letnia emerytka.
Monsterzy zapewniali ją o komforcie i cieple. Obiecywali, że system sprawdzi się w eksploatacji. Rzeczywistość okazała się brutalna.
Kobieta mieszka z synem w starym, dużym, nieocieplonym domu ze starym dachem. Pompa i cała instalacja w piwnicy, gdzie wcześniej stał kocioł węglowy, wyglądają profesjonalnie. Jednak według jej syna na tym kończą się zalety.
Problem kryje się w szczegółach technicznych
„Temperatura wody jest teraz ustawiona na 42 stopnie, a w domu mamy 14 stopni. Podczas silnych mrazów nawet ustawienie na 55 stopni nie wystarczało. Przy kotle węglowym, gdy było nastawione 40 stopni, w domu było ciepło" – wyjaśnia syn emerytki.
Czy winne są stare żeliwne grzejniki? Czeski ekspert od pomp ciepła ostrzega, że typ grzejników bezpośrednio wpływa na wydajność systemu. Według niego woda wpływająca do grzejnika musi mieć temperaturę 55-60 stopni dla normalnej pracy.
Jednocześnie dla ekonomicznej pracy pompy najlepiej funkcjonuje niskotemperaturowy system grzewczy – czyli ogrzewanie podłogowe.
Droga inwestycja nie gwarantuje ciepła
Jeden z właścicieli domu w środkowych Czechach zainwestował około 300 000 koron w ogrzewanie podłogowe. Mimo to musi palić w kominku.
„W rzeczywistości grzeje tylko kominek, choć dom jest ocieplony i okna są podwójnie szklone" – mówi. Jego dom o powierzchni 140 m² jest wyposażony w pompę o mocy 13 kW, teoretycznie zwymiarowaną nawet na 240 m².
W praktyce nie radzi sobie z niecałymi 150 m² i dodatkowo nie zapewnia podgrzewania ciepłej wody użytkowej. Konieczne było podłączenie w łazience kotła gazowego.
Moc urządzenia to kluczowy parametr
Według eksperta pompa nie może być ani przewymiarowana, ani niedowymiarowana. W pierwszym przypadku pracuje niestabilnie i zużywa więcej energii niż potrzeba. W drugim opiera się na dodatkowym źródle, np. dogrzewaniu elektrycznym, co podnosi rachunki.
Dla domu o powierzchni około 120 m² zazwyczaj wystarcza moc 9 kW. Wcześniejsze kontrole w Czechach wykazały, że znaczna część modeli nie odpowiadała deklarowanym wymogom dotyczącym sprawności i dokumentacji.
Fotowoltaika jako rozwiązanie? Nie zawsze
Starsza para z południowych Czech również liczyła na oszczędności dzięki połączeniu pompy i małej instalacji fotowoltaicznej. Rachunki za ogrzewanie sięgały jednak 25-30 tysięcy korun, a najwyższy zbliżył się do 48 tysięcy.
Po konsultacji zainwestowali kolejne około 500 000 koron w uzupełnienie paneli i magazyn bateryjny. Według syna rodziny magazyn wytrzymuje mniej niż godzinę pracy pompy.
Ekspert podkreśla istotny fakt: zimą fotowoltaika produkuje minimum energii właśnie wtedy, gdy jest największe zapotrzebowanie. Zwrot z takich inwestycji pozostaje wątpliwy.
Porównanie dwóch domów pokazuje różnicę w kosztach
W starszym domu z lat 80. o powierzchni 167 m² przy temperaturach od -18 do -20°C styczniowe zużycie wyniosło 1486 kWh, czyli około 280 koron dziennie.
W nowym domu z 2020 roku o powierzchni 120 m² z ogrzewaniem podłogowym zużycie wyniosło 832 kWh, czyli około 155 korun dziennie. Za miniony sezon grzewczy koszty w nowym domu wyniosły około 20 000 korun, w starym około 30 000 korun.
Rodzina z Moraw zapłaciła około 90 000 korun i ze strachem czeka na kolejne rozliczenie. „Jestem już zmęczona i tylko proszę, żeby ta zima jak najszybciej się skończyła" – mówi właścicielka domu.
Na co uważać przed podjęciem decyzji
Pompy ciepła mogą być doskonałym rozwiązaniem, ale wymagają spełnienia konkretnych warunków. Dobrze ocieplony dom, odpowiedni system grzewczy i profesjonalnie dobrana moc urządzenia to absolutna podstawa.
Bez tego inwestycja w ekologiczne ogrzewanie może zamienić się w finansowy koszmar, szczególnie dla osób o stałych, nieprzekraczalnych dochodach. Warto dokładnie sprawdzić wszystkie parametry przed podjęciem decyzji o zakupie.
